Fonetik Nedir?

  • 2 hafta ago
  • 15
  • Şubat 7, 2018 8:20 edited
Fonetik Nedir?

Ses bilgisi anlamına gelen “phonetics” kelimesinden Türkçe’ye geçmiş bir kelime olarak karşımıza çıkan “fonetik” ile ilgili makalemizde TRT sunucusu Cahit Maaç’ın kaleme aldığı “Etkin Konuşma  ve Diksiyon” kitabından faydalanacağız.

E-kitap olarak okumak isterseniz linkini aşağıya bırakıyorum.

 

Söz söyleme sanatının birbirinden ayrılmaz niteliklere sahip iki kuralı vardır.

1- DÜZELTME : Dilde temizliği ve açıklığı kazanmak için SÖYLEYİŞ ve BOĞUMLANMA mekanizmasınd aalışkanlığı elde etmek,

2- ANLATIM : Bir metinde saklı olan düşünceyi, duyguyu,ıstırabı, ihtirası meydana çıkarmaktır.

Nihai sonuca ulaşmak için öncelikle soluk alıp verme, ses aletlerimiz ve sesimizin nitelikleri ile ses ve nefes özelliklerini bilmemiz gerekir.

SES ALETLERİMİZ dediğimizde aklımıza

  • GIRTLAK (SES KRİŞLERİ) sesi meydana getirir
  • AKCİĞER VE BRONŞLAR (gırtlakta titreşimler yaptıran ve onu harekete geçiren)
  • AĞIZİÇİ(BOĞAZ) YANAKLAR, DİL, DAMAK DUDAKLAR, DİŞLER VE BURUN BOŞLUKLARI gelmelidir.        (sesin şiddetini değiştirmeye yarayan aletlerimiz)

SOLUNUM dediğimizde ise ;(Akciğerlere havanın düzenli hareketlerle alınıp verilme beraberliği)İki evreye ayrılır.

 

  1. SOLUK ALMA (Havanın içeri girişi – Burundan alınması, Göğüste depolanması, Diyaframla kontrolü demektir ki, alınış şekilleri de konuşma konularına göre değişiklik göstermektedir. Genel olarak soluk almayı, Derin – Sık – Çabuk – Düzenli – Sinirlenmeden – Gürültüsüz olarak sınıflandırmamız mümkündür.
  2. SOLUK VERME (Havanın dışarıçıkışı– yavaş, yavaş)
  • Soluk verme zamanında söz söylenmeli.
  • Soluğun sonuna kadar söz söylenmemeli.
  • Soluk verme daima eşit ve sarsıntısız olmalıdır.

SESİN NİTELİKLERİNE GELİNCE:

 

ŞİDDET: Sesin kulağımıza yaptığı etkinin büyüklüğü

YÜKSEKLİK: Kalın sesleri ince seslerden ayıran özelliktir

a – PES SES (Göğüs sesi) : Göğsün alt kısmından geliyormuş gibi duyulur

b – TİZ SES (Kafa sesi) : Yukarıdan geliyormuş gibi duyulur. Baş kalktığı zaman daha kolaylıkla çıkar.

c– BOĞAZ SESİ: Kullanmaktan kaçınmamız gereken sestir.

TINI:

a) Açık Tını(Tiz ses) : Tatlı öykülerin anlatımında kullanılır.

b) Koyu Tını(Koyu ses) : Acı, umutsuzluk keder duygusu uyandırmak istediğimiz parçalarda kullanılır.

c ) Orta Tını: Günlük konuşmalarımızda kullanılır. Yorgunluk vermez.

SES VE NEFES ÖZELLİKLER

Güzel ve etkili konuşmada önemli bir konu sesin mükemmel çıkışıdır. Sesin mükemmel çıkışı ses çıkışı ile nefesin kullanımı arasında başarılıbir uyum oluşturulmasını gerektirir.

MÜKEMMEL NEFES ÖZELLİKLERİ

Soluma diyaframdan yapılmalı, nefesin verilmesinde gırtlak değil karın kasları kullanılmalıdır. Diyaframdan mükemmel soluma yapılamadığında ve nefes diyaframdan kontrol edilemediğinde sesin güzel çıkışı imkansızlaşır. Göğüs boşluğu nefes alırken, aşağıya, dışarıya veya yukarıya hareket ettirilebilir. Diyaframatik soluma aşağıya doğrudur. Diğer solumalarda ses bozuk,kontrolsüz ve kesintili çıkar. Nefes kontrol edilemediğinde ses çok fazla hava harcar.