Diksiyon ve Güzel Konuşma Üzerine

  • 2 hafta ago
  • 10
  • Şubat 7, 2018 18:36 edited
Diksiyon ve Güzel Konuşma Üzerine

Güzel ve etkili konuşmada diksiyon (söyleniş-telaffuz-pronounciation) şu demek oluyor ki seslerin doğru çıkarılması son aşama önemlidir. Fonetik bilgisi seslerin çıkarılışını inceler. Diksiyon ise buna ek olarak daha geniş bir kapsamda, ses organlarının doğru sesleri çıkarabilecek şekilde eğitilmeleri üzerinde odaklanır. Bu yönüyle diksiyon önemli ölçüde fonetiğe dayanır. Sadece hepimiz bu bölümde mevzunun fonetik yönü üzerinde detaylı durmayacağız.

Türkiye?De seslerin çıkarılmasında yörelere bakılırsa farklılık vardır. Sadece güzel seslendirmede daha çok İstanbul ağzı esas alınır. Seslerin gerektiği gibi çıkarılabilmesi için ses aletlerinin- gırtlaktan başlayarak dil, dudaklar, çene ve buruna kadar tüm ses aletlerinin eğitilmesi gerekir. Bu çerçevede aşağıda çeşitli alıştırmalar yer alacak.

Alıştırmaları yaparken ses çıkışlarını netleştireceğiz. İyi boğumlanma doğrusu heceleri netleştirerek seslendirebilmek için dudak tembelliğini ortadan kaldırmamız gerekir. Sesleri ses organlarını abartılı kullanarak çıkaralım. Aşağıdaki doküman dört bölümden oluşmuştur: Birinci bölüm ses organlarının eğitimine ilişkin alıştırmalar; ikinci bölüm, sesli harflerin çıkarılışı; üçüncü bölüm sessiz harflerin çıkarılışı ve kullanımını anlatmaktadır. Dördüncü bölüm ise sesli ve sessiz harflerin cümle içinde karışık şekilde kullanımına ilişkin alıştırmalardan oluşmaktadır.

Bu alıştırmalarda verilen örnek cümle veya hecelerin bıkmadan ısrarla tekrar yine seslendirilmesi gerekir. Bu çalışma sürdürüldükçe seslerin ağızdan akarcasına çıkmaya başladığını, başlangıçtaki zorlanma yada tutukluğun ortadan kalktığını görmüş olacaksınız.
Diksiyon sesin güzel çıkmasını ve sözlerin doğru seslendirilmesini fakatçlayan sanatın adıdır. Diksiyon bu yönüyle ses ve söz üzerinde odaklanmıştır. Saslın içeriğinin kodlanması yani etkili iletişim diksiyon sanatının haricinde kalan bir konudur. Sadece konu üzerinde oluşturulan eserlerde bir karmaşanın mevcut olduğunu da itiraf edelim.
Kitabınızın diksiyon kısmınde diksiyonun temel öğeleri üzerinde durulmuştur. Bu öğeler söyleniş-fonetik, boğumlanma, vurgu, durak ve ulamadan oluşmaktadır. Fonetik seslerin doğru çıkarılmasıyla ilgilenen bir alandır. Boğumlanma, seslerin birbiri ardına tam ve tok şekilde kaybolmadan çıkarılması alanıyla ilgilenir. Vurgu, söylemedeki monotonluğun kırılmasını elde eden, her dilde kendine özgü gelişen bir söyleniş mevzusudur. Yazı noktalaması ve duraklarıyla konuşma noktalaması yada durakları birbirinden farklı olabilmektedir. Durak bölümü, bu probleminin çözümünü fakatçlamaktadır. Ulama çalışmalarına gelince, bu çalışmalar kelimeler arasında uyumlu geçişler sağlamayı amaçlamakta ve dilin doğal kurallarından yararlanmaktadır.